Makale

Çocuk Neyi Neden Yapar? - 4

Çocuk Neyi Neden Yapar? - 4
Çocuk Neyi Neden Yapar? - 4

BİSMİLLEHİRRAHMENİRRAHİM

      Merhametlilerin en merhametlisi olan RAHİM olan,  büyüklerin en büyüğü olan KEBİR olan, kainatı en güzel şekilde tasvir eden MUSAVVİR olan ,hiçbir şeye muhtaç olmayan,her şeyin kendisine muhtaç olunan SAMED olan, hiçbir benzeri olmayan bir ve tek  EHAD olan,  hamdlerin şükürlerin en güzeline layık olan yüce Rabbimize sonsuz şükranlarımızı dile getirir bizim için tüm nimetleri yarattığı için sonsuz hamd ederiz. Yolundan giden Müslümanların lideri Rasulu  Ekrem’e (a.s.v.s.) onun ehline ashabına ve yolundan gidenlere  salat ve selam olsun.

      Yüce Rabbimizin bizler için yarattığı en güzel nimetlerden biri olan evlat nimeti için de sonsuz şükranlarımızı dile getiririz. Rabbimiz hak Teala bu nimeti bizlere vermekle beraber bizi onlardan mesul tutmuştur. Onları  birer Müslüman muvahhid mucahit olarak yetiştirebilmeyi nasip etsin. Allahumme amin..

       Bu sayımızda çocuk davranışları anlama rehberinden çocuklarda yaygın bir davranış olan  kıskançlık konusu üzerinde duracağız.    

KARDEŞ KISKANÇLIĞI;

         Kıskançlık bir heyecan biçimidir. Kıskançlık; heyecan ve kızgınlık sonucu oluşan , insana yönelik bir içerleme tutumu olarak tanımlanabilir. Kıskançlık duygusu her insanın yaradılışında vardır. Bu duygunun varlığı, kişinin gelişiminde etkili olduğu kadar aşırı uyarılmış olması halinde yaşamı zora sokabilir. Hele ki bu bir çocuksa daha da zorlaşır yaşam.. kıskançlığın sebebi ve ifade biçimi büyük ölçüde psiko-sosyal etkileşim ortamıyla çocuğa yöneltilen uyarımlara bağlıdır. Kıskançlığı oluşturan ortam çoğu kez toplumsal kaynaklı olup, özellikle çocuğun sevdiği kişileri içerir.

         Kıskançlık beklenen ilgi sevgi ve şefkat eksikliğine verilen doğal bir yanıttır. Bireyin sakladığı kızma duygusu, gücenme olarak da tanımlanabilir. Kıskançlık olayında bazı korkular sık sık hiddetle birleşir. Kıskanç birey sevilen bireyle ilişkilerinde kendini tedirgin hisseder ve bu kişinin sevgisi karşısında kendi satatüsünü kaybedeceğinden korkar.

         Dışarıya yönelik kıskançlık her zaman insanları, özellikle çocuğun sevgi beslediği kişileri ilgilendiren bir olaydır. İlk çocuklukta kıskançlık anne babayı ya da kendisine bakan bireyleri içerir. Çünkü çocuk ilgi ve şefkati arzular, sıklıkla kendini diğer çocukla kıyaslama içinde bulur. Küçük çocuklarda kıskançlık ise genellikle 2-5 yaşları arasında yeni bir kardeşin gelmesinden kaynaklanan çok genel bir duygusal deneyidir.

         Küçük kardeşe duyulan kıskançlık çocukların yaşamında en yaygın kıskançlık örneğidir. Bu kıskançlık türünde çocuk genellikle saldırgan biçimde davranır. Kardeşine vurma, ısırma sık rastlanan davranışlardır. Büyük kardeşlerde ise anne ara bulucu rolü oynar. Kimi zaman gerçek suçluyu araştırır, diğerine ceza verir, kimi zaman her ikisini de cezalandırır, haklı olanı arama yoluna gitmez. Bazen de hangisi haklı olursa olsun küçüğü korur. Kıskançlık karşısında anne ve babalar, kızgınlık, katılık müdahale etmeme konusunda tereddüte düşerler. Kardeş kıskançlığı nedenleri araştırılarak önüne geçilebilir. Ancak her şeyden önce bilinmelidir ki, kıskançlık Allah azze ve cellenin insanın fıtratında yaratmış olduğu bir duygudur. 

Kardeş kıskançlığını hangi duygular tetikler;

       Kıskançlığı anormal hale getiren anne ve babanın tutumlarıdır. Ve ya çocuğun dışarıda gördüğü manzaralardır.

Anne ve babalar çocuklarına eşit davrandığında, kardeşler arasında kıskançlık tetikler. Asıl olan şey çocuklarına eşit değil, adaletli davranmaktır. Zira her çocuk, diğerlerinden farklı fıtratta yaratıldığı gibi, dünyaya önce ve sonra gelişleri de farklıdır. Ayırt etmeden ikisine de aynı muamele de bulunmak, birini diğerine karşı ezmiş olmak manasına gelebilir.

Anne babasının kendisine adil davranmadığını hisseden çocuk, anne babasına karşı güvenini  yitirirse, kıskançlığın asıl tetikçisi ‘güvensizlik ‘ olur. 

Büyük kardeşe önceden sahip olduğu statünün kaybolmadığı gösterilmezse, yeni kardeşi dünyaya geldiğinde büyük çocuk panikler ve annesinin kardeşi ile daha çok ilgilendiğini ve kendisinin artık daha az sevildiğini zannederse kaygılanır. Bu çocuğun küçük kardeşine yönelik şiddet, kıskançlık, ve zarara uğratma eğilimini artırır.

Çocuklar arası yaş farkı kıskançlıkta rol oynayan faktörlerdendir. Bir çocuk, 3 yaşındayken yeni bir kardeşe sahip olursa, muhtemel ki, iki kardeş  arasında kıskançlık yaşanır. 3 yaşındaki bir çocuk ‘ben- merkezcidir’ paylaşmayı sevmez.Dikkatlerin başka birinin üzerinde younlaşmasından hoşnut olmaz.

Bir kardeşin,aileden birirne benzetiliyor olması  ve bunun dile getirilmesi,diger bir kardeşin kendisin dışlanmış hissetmesine sebep olabilir.Bu his de,kıskançlığın tetikcisidir.

Ebeveynin doğol olmayan davranışlara kıskançlığa sebep olur. Örneğin kardeşi dünyaya gelen bir çocuğun annesi hastaneden gelirken yanında bir hediye gelir ve ‘’bunu sana kardeşin hediye olarak getirdi’’derse,çocuk bir bebeğin hediye alıp getiremeyeceğini bilecek yaşta ise,bu duruma şaşırır.Doğal iletişimin kaybolduğu böylesi bir anda çocuk kendi başına neler geleceğinin kaygısını duymaya başlar.Anne babaya güveni sarsılır.Kardeş kıskançlığını oluşturmak  istemeyen ebeveynler kardeşler arası ilişkilerde gerçekçi olmalı,doğal olmalıdır.Yapmacık davranışlar çocuğu kaygılandırır,kaygı da kıskançlığa neden olur.

 Kıskançlığı önleme ve düzeltme yolları

1)Yeni bir çocuk doğacağı zaman buna alıştırılmalıdır.Anne babayla aynı odada kalıyorsa,doğumdan önce odası ayrılmalıdır.Kardeşi olacağı uygun bir dille anlatılmalıdır.

2)Çocuklar aşırı sevilerek şımartılmamalı kısıtlandığı zaman onlardan mahrumiyete katlanmasına alışacak şekilde onları güçlendirmeye önem verilmelidir.

3)Çocuğun kıskançlığını arttıracak ‘’pabucu dama atıldı’’gibi şakalar yapılmamalıdır.

4)Eskiden büyük çocuğa alınan eşyaları alınıp,yeni çocuğa verilmemelidir.Bu durumda çocuk bütün sevdiği şeylerin elinden alınacağını zan edebilir.Mutlaka büyük çocuğun eşyasının küçüğe verilmesi gerekiyorsa ona uygun bir dille açıklanmalıdır.Örneğin bu sana küçük geliyor,sana yenisini alalım bu kardeşinin olsun gibi.

5)Çocuklar arasında tercih yapılmamalı hepsine eşit sevgi ilgi ve ihtimam gösterilmelidir.Birine fazla şey vermek kıskançlığa yol açabilir.

6)Çocuklar ne kardeşiyle ne arkadaşlarıyla kıyaslanmamalı kendi sahip olduğu özellikleriyle kıyaslanmalıdır.

7)Çocuklar küçük yaşta sahip oldukları şeyleri başkalarıyla paylamaya alıştırılmalı ancak bu zorlanmadan alıştırılmalıdır.

8)Aralarında kıskançlık hisleri gelişmekte olan kardeşleriyle ve arkadaşları ile birbirleriyle sıkı ilişkiler kurmaya teşvik edilmeli.

Anne babalar ne yapmalı?    

      Çocuk kardeşi doğduğunda,başlangıçlıkta  tedirgin olsa bile anne baba doğal davranışlar sergilerse,filiz veren kıskançlık ebeveynin doğal davranışlarıyla  yok olur gider.Ebeveynin çocuğun kaygılı davranışlarını telaşa vermeden,sükunet içinde dinlemesi ve doğal davranmaya devam etmesi,çocukta kaygıların yersiz olduğu izlenimini uyandırır.Yani çocuk  her şeyin  yolunda olduğunu düşünmeye başlarsa kıskançlık duygusu sönmüş olur.Örneğin kardeşi dünyaya gelen çocuk artık eskisi kadar anne babası tarafından sevilmeyeceğine düşünmeye başlarsa bu kıskançlık için yetecek bir düşüncedir.Ancak anne baba kendi istiflerini hiç bozmadan hem yeni kardeşi sever hem de kıskançlık başlayacak olan çocuğun  kendisini de sevmeye devam ederse,çocuğun kıskançlık davranışlarından etkilenmeden anne baba yaşamlarına devam ederlerse,çocuk normalleşir ve kardeşini kabullenir.Asıl olan çocuğun anne baba ve evdeki bireylerin sevgisini kaybedeceğine dair kaygılanmamasıdır.Çocuğa geri plana itildiği değil, aile içinde her zaman yeri olduğu hissettirilmelidir.Büyük olduğu ve sorumluk sahibi olduğu gösterilidir.Sorumluluklar abartılmamalı çocuk anneyle birlikte küçüğü korumalı ona bilgi vermeye alıştırılmalıdır.

     Rabbimiz hak Teala bizlere hayırlı nesiller nasip eylesin hamd alemlerin Rabbi olan Allaha mahsustur.

Ümmü Ubeyde 251 görüntülenme | 09 Ekim 2021


Pdf Olarak İndir