Soru - Cevap

Zorunlu yapılan sigortadan sağlık için faydalanmak caiz midir?

Zorunlu yapılan sigortadan sağlık için faydalanmak caiz midir?
Zorunlu yapılan sigortadan sağlık için faydalanmak caiz midir?

SORU

Sosyal sigorta, sağlık sigortası, mal mülk için yapılan sigortaların ve diğer sigortaların hükmünü sormak istiyorum. Bu sigortaların Harameyn bölgesinde güncel sorunlar içerisinde yer aldığını ve fasit hükümet tarafından herkesin buna mecbur tutulduğunu da ifade etmek isterim.

Dolayısıyla ben bu sigortaların hükmünü sormak, sahih mi, caiz mi olduğunun Müslümanlara izah edilmesini istiyorum. Aynı arabalar için yapılan sigorta gibi mecburi olarak herhangi bir sağlık şirketinden sigortam yapılmış ise ve benim de tedavi olmak için bundan başka bir çıkar yolum yok ise, benim bu sigortayı kullanmam caiz midir?

CEVAP

Hamd âlemlerin rabbi olan Allah’a, salât ve selam efendimiz Rasûlullah’a, ehli beytine, ashabına ve yolunu takip eden mü’minlere olsun.

Günümüzde sigorta iki çeşittir;

Birincisi; (Teavüni) Yardımlaşma sigortası; Üyelerin belirli miktarda üyelik ücretini ödemesiyle ve ortak katılımıyla gerçekleşen, her bir üyenin veya içlerinden birisinin bir felaketle karşı karşıya kaldığında zararını telafi etmeyi amaçlayan bir sigorta sistemidir.  Bu sigorta sisteminde; Üyelerin ödemiş olduğu taksitlerden elde edilen mevcut biriken miktarın, meydana gelmiş mevcut zararı karşılamaması durumunda üyelerden izafi ücret talep edilerek bu zarar telafi edilir. 

Şayet ödenmiş olan bu taksitlerden toplanan paralar, mevcut zarardan fazla ise, üyelerin bu paraları geri alma hakkı doğar. Bu çalışmaya üye olan her bir kimse sigortalı ve sigorta yapmış demektir. Bununla birlikte bu cemiyet ise bazı üyeler tarafından idare edilmektedir.

Bu açıklamadan da anlaşılacağı üzere bu tür sigortalar; yardımlaşma ve dayanışma üzerine kurulmuş, kâr amacı gütmeyen cemiyetlere benzer. Dolayısıyla yukarıda da ifade edildiği gibi bu tür cemiyetlerin kurulma hedefi; bu cemiyete üye olmuş kimselerin başına gelen zararların, bu cemiyet üyelerine dağıtılmasıyla zararın giderilmesini hedeflemektedir.(Büyük âlimler araştırma heyeti)

İkincisi; Ticari sigorta: Sigorta kelimesi söylendiğinde veya herhangi bir şekilde kullanıldığı zaman kastedilen sigorta türü işte bu sigorta türüdür.

Sigorta yaptıran kimse; belirli zamanlarda, sigorta şirketi tarafından tayin edilmiş taksit miktarını sigorta yapan şirkete ödemeyi taahhüt eder.  Bu yapılan taahhüt karşılığında ise, sigorta yapan şirket, sigorta yaptıran kimsenin zararı söz konusu olduğunda, zararını ödemeyi kabul eder.

Bu çeşit sigorta diğer sigortalardan şu şekilde ayırt edilir. Bu çeşit sigorta da hasar ve tehlike söz konusu olduğunda, sigorta şirketi tarafından taahhüt edilen zarar miktarı ödendikten sonra geri kalan parayı, sigorta yapan şirket kazanç olarak alır. Sigortayı yaptıran kimse ise bu parayı alamaz.(Büyük âlimler araştırma heyeti)

Yukarıda beyan edilen birinci çeşit sigorta yani (teavüni) yardımlaşma türü sigorta, bir grup insanın ihsan(iyilik) ve bağışta bulunmasıyla çalışan bir şirkettir. Mesela; Bir sülalenin veya aynı mesleğe sahip olan kimselerin kurmuş olduğu ya da bir bölge insanının kurmuş olduğu sigorta türüdür.

Bu sigorta; her ay belirlenen taksitlerin üyeler tarafından ödenmesi ve herhangi bir üyenin başına sıkıntı geldiğinde veya yaşlılık halinde yahut başka üzerinde anlaşılan bir şey söz konusu olduğunda, bu mevcut toplanmış taksitlerden ödeme yapılır. Geri kalan mevcut para ise, bu cemiyete üye olmuş kimselerin yararına kullanmak üzere yardımlaşma cemiyetinin kasasında kalır. Dolayısıyla bu çeşit bir sigorta çalışmasında kazanç veya kâr elde eden bir taraf yoktur.

Bu sigorta çalışmasında, memur veya bu cemiyete üye olan her bir kimse sigorta primini taksit olarak öder aynı şekilde şirket, müessese veya devlet taksit olarak ödeme yapar. Dolayısıyla bu çeşit bir sigorta; kandırma ve belirsizlik içerir. Çünkü bu çeşit sigortaya üye olmuş kimseler; başlarına bir sıkıntı, hastalık veya başka bir şey gelmemesine rağmen birçok taksit öderler. Fakat diğer taraftan da bu sigortaya yeni üye olmuş bir kimse henüz belki bir taksit ödemeyle, başına gelen bir sıkıntıdan dolayı faydalanabilir.

Fakat burada şu ifade etmek yerinde olacaktır ki; bu tür sigorta çalışmalarında; belirsizlik ya da kandırma etki etmez. Zira bu sigortalar dayanışma, gönül rızasıyla oluşturulmuş ve iyilikte bulunma üzerine kurulmuş sigorta türüdür. Bu tür çalışma aynı İslam hukukunda evveliyatından beri mevcut olan “Âkile”(Akile; Maktulün diyetini ödemeyi sadece suçlu üzerinde bırakmayıp onun yakın akrabalarına da ödeme sorumluluğu (Çev.) sistemi ne benzer. Veya fıkıh kaidesinde belirtildiği gibi “Karşılıklı bedel değişme anlaşmalarında göz yumulmayan şeylere bağış ve iyilik anlaşmalarında göz yumulur”

İşte Haremeyn bölgesinde caiz olduğuna dair fetva verilen sigorta çeşidi budur.

Ticari sigorta ya gelince yani kazanç ve kâr elde eden bir şirket söz konusu olduğunda, mesela arabalar için veya başka şeyler için yapılan ticari amaçlı sigortalar.

İşte bu tür sigortalar; Haremeyn bölgesinde veya diğer devletler de haram olduğu hususunda fetva verilen sigorta türüdür. Nitekim sahih delillerin göstermiş olduğu da, bu tür sigortanın haram olduğu yönündedir.

Suudi Arabistan daimi fetva komisyonu ve büyük âlimler araştırma heyetinin vermiş olduğu karar bu şekildedir;

Ticari sigorta şu aşağıda sunacağımız delillerden dolayı haramdır;

1-Bu büyük belirsizlikler içeren mali bir anlaşmadır. Çünkü sigorta yaptıran kimse anlaşma esnasında sigorta yapan kimseye ne kadar ödeyeceğini veya sigorta şirketinden ne kadar alacağını bilmemektedir. Zira bir taksit veya birkaç taksit ödedikten hemen sonra başına gelen bir sıkıntıdan ötürü sigorta şirketinin taahhüt etmiş olduğunu parayı alabilir. Veya bazen de sigorta yaptıran kimsenin başına hiçbir sıkıntı gelmez ve bütün taksitlerini öder yine de bir sıkıntı ile karşılaşmayabilir nitekim sigorta şirketinden hiçbir şey almayabilir.

Aynı şekilde sigorta yapan şirkette sigorta yaptıran kimseye ne kadar vereceğini veya ondan ne kadar alacağını bilmemektedir. Sahih hadislerde; “Peygamber efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) kandırma/belirsizlik içeren satışı nehyetmiştir. 

2-Ticari sigortalar; bir çeşit kumar oynamaktadır. Çünkü bu tür bir muamelede sonu belli olmayan bir tehlikeye atılma, hiçbir suç işlemeksizin ceza ödeme, ceza ödemeye sebep olma, karşılık vermeden kazanç elde etme veya orantısız bir karşılık alma vardır.

3-Ticari sigorta; faizin her iki çeşidini içerir. Çünkü bu tür bir sigorta da ribe’l-fadl, (fazla almadan kaynaklanan faiz)ve ribe’n nesîe (gecikmeden kaynaklanan faiz)söz konusudur. Çünkü sigorta şirketinin sigorta yaptıran kimseye, mirasçılarına veya bundan faydalanacak olan kişilere vermiş olduğu, sigortalının ödemiş olduğu miktardan fazladır. İşte ribe’l-fadl, (fazla almadan kaynaklanan faiz)dir. Sigorta şirketinin anlaşmadan sonraki zamanda ödeme yapması ise ribe’n nesîe (gecikmeden kaynaklanan faiz)dir.

4-Ticari sigorta; haram olan rehin içerir. Çünkü her iki tarafında bir aldanma ve cahil olma durumu ayrıca bir kumar oynaması söz konusudur. İslam şeriatı ise rehini ancak İslam’a yardım etme veya İslam şiarlarının çıkması için mubah kılmıştır.

5-Ticari sigorta da; başkalarının malını karşılıksız olarak alma vardır. İslam da ise Ticari ve mali anlaşmalarda ise karşılıksız alınan mallar haramdır.

Bu konuda yani ticari sigortanın haram olduğu hususunda fetva yayınlamışlardır. Aynı şekilde ticari sigorta yerine yardımlaşma/teavüni sigortanın caiz olduğunu ifade eden fetva yayınlamışlardır. (Büyük âlimler araştırma heyeti).

Bu karar; Mecma El Fıkhın, rabıtatül alemil İslami merkezinde Hicri 1398 yılında gerçekleştirilen birinci oturumunda almış olduğu karardır. (Meclis kararı şöyledir; Her çeşit sigorta haramdır. Bu ister can ister ticari mallar ve diğer mallar için yapılan sigortalar olsun fark etmez.)

Aynı şekilde Mecma El Fıkhı almış olduğu karar da; Büyük âlimler araştırma heyetinin, ticari sigorta yerine yardımlaşma/teavüni sigortasının -yukarıda beyan edilen şekliyle- caiz olduğu yönünde vermiş olduğu fetvayı onaylamıştır ve caiz olduğuna karar vermiştir…

Zira yardımlaşma/teavüni sigorta; asıl olarak katkıda bulunma/bağışlama türünden olan sigortadır. Dolayısıyla bu sigortada; bir kimsenin başına gelen sıkıntının ve zararın fertlere dağıtılarak hafifletilmesi ve sorumluluğun eşit olarak üstlenilmesi hedeflemektedir. 

Bu işlem ise üyelerden birinin başına gelecek olan zararın def edilebilmesi için, üyelerin belirli nakit ödeme yaparak katkıda bulunmasıyla sağlanmaktadır. Dolayısıyla yardımlaşma/teavüni cemaati hiçbir kar ve kazanç hedeflememektedir. Bu cemaatin hedefi zararın şahıslara dağıtılması ve şahıslara arasında sorumluluğun üstelenilmesidir. (Mecma El Fıkhı dergisi özet olarak)

Allah’a hamd ve Rasûlü Muhammed’e salât ve selam olsun. Davamızın sonu âlemlerin Rabbi olan Allah'a hamd etmektir.

Ebu Muhammed Eş-Şami 367 görüntülenme | 21 Ekim 2021


Pdf Olarak İndir